Ciklet çiğnemek de ne ki?

Neskafe’nin ne demek olduğunu hepimiz biliyoruz değil mi? Ya da en azından bir kıraathanede (ya da çağdaş adıyla kafe) neskafe istediğimizde bize nasıl bir şey sunulacağını tahmin ediyoruz. Veya bakkaldan selpak istersek bize ne vereceğini biliyoruz. Bunlar hep bir ticari markete ilk giren olmanın ne kadar önemli olduğunu ve de daha da önemlisi yaratıcı olmanın önemini gösteriyor bize. Tabii tekelin tehlikelerini de. Neskafe derken kastettiğimiz şey aslında suya atılınca eriyen tanecik li kahve. Oysa Neskafe, daha doğrusu Nescafe, Nestle’nin kahve çekirdeği tabanlı ürünlerinin genel adı. Veya Selpak, aslında bizim için cepte taşınabilir kağıt mendili simgeliyor ama yine bu da bir marka aslında.

Gelelim başlığımıza. Selpak, Nescafe hep bildiğimiz örnekler aslında ama geçenlerde karşılaştığım pek de bilmediğimiz bir örnek bulunca gözlerim (kulaklarım?) parladı. Etimolojiye biraz merakım olduğundan hemen paylaşmalıyım bunu dedim. 80 sonrası kuşağı bilir mi bilmem ama sakız yerine ciklet derler büyükler. Ciklet de oysa özel isimmiş. Yani nasıl kahve yerine Nescafe deniyorsa büyüklerimiz sanıyorum ki ilk kez sakızı Ciklet diye bir markayla keşfetmişler. Markanın orjinal adı “Chiclets”. Okunuşu da aşağı yukarı “çiklets” şeklinde olmalı.

Bu sakız markası 1906 yılında Cadbury Adams tarafından piyasaya sürülmüş. Markanın kökeni “Chicle”, yani Amerika’da yetişen “Manilkara” ağacından elde edilen doğal sakıza verilen ad. “Chicle” kelimesinin kökeni ise Nahuatl¹ dilinde kabaca yapışkan nesne demek olan “tziktli” kelimesi. Aztekler bu nesneyi yüksek şeker içeriği ve hoş çeşnisi nedeniyle tüketirlermiş. 1960′larda ise bu nesneyi sakız üretiminde kullanmayı bırakıp daha ucuz olan sentetik lastiğe dönmüşler.

Kıssadan hisse bir dönem Azteklerle aynı nesneyi çiğnemişiz. Etimoloji severlere de bir puan yazıyoruz. Gidip bir ciklet alın çiğneyin ve yemyeşil ağaçları hayal edin bakalım.

¹ Aztek ve Nahuan dillerinin ve diyalektlerinin bir grubu

Kaynaklar:
http://www.tdk.gov.tr
http://en.wikipedia.org/wiki/Chicle
http://en.wikipedia.org/wiki/Chiclets
http://en.wikipedia.org/wiki/Nahuatl