İsten(mey)en posta?

Bugün posta kutumda bir mesaj buldum. Bu, daha önce de benzeri gönderilmiş, İstanbul’daki etkinlikleri gösteren bir mesajdı. Gönderen adresinde ise epey eskiden üye olduğum bir adres olan, Sirketadi.com yazıyordu. Daha önceki mesajlar istenmeyen posta kutusuna düşüyordu, ben de kutuyu boşaltıp geçiyordum. Lakin bu gelen mesaj direk gelen kutusuna düşünce “Tamam” dedim, “Buraya kadar. Bir kez gönderen adresini engellenen alıcılar listesine alayım da ebediyen kurtulayım şu mesajlardan. Spam’e karşı bir kaleyi daha yıkmış olayım kendi küçük dünyamda.” Lakin e-mektubu açıp, gönderenin gerçek adresini almak için baktığımda gerçek gönderen adresiyle postayı gönderen şirketin adının tutmadığını gördüm. Merak edip biraz araştırınca anladım ki mesajı bana ulaştıran bir toplu posta yollama şirketi, hem de yasal. Hemen incelemeye aldım.

Mektubun gönderildiği yer sirket_adi@smartmessage.com.tr idi. Smartmessage.com.tr adresine girince, SmartMessage isminin, ODC isimli bir yazılım firmasına ait bir marka olduğunu gördüm.^{1, 2} Bu şirket Koç.net alt yapısını kullanarak şirketlerin müşterileriyle e-posta yoluyla iletişmesini sağlıyordu. İşleyiş ise anladığım kadarıyla şöyle:

- Siz internet ortamında varlık göstermek isteyen bir şirketsiniz
- SmartMessage ürününü satın alıyorsunuz
- ODC size sirket_adi@smartmessage.com.tr diye bir mail adresi temin ediyor
- Ürünü satın alırken, ODC’ye üye listenizdeki herkesin e-posta adresini teslim ediyorsunuz.
- Daha sonra üyelerinize iletmek istediğiniz, toplu olarak gönderilmesi gereken e-mektupları SmartMessage’a veriyorsunuz.
- Bu e-posta’yı sizin için tüm üyelere sirket_adi@smartmessage.com.tr adresinden yolluyorlar.

Güzel, hoş, isteğe bağlı olduğu için de yasal görünen bir sistem. Açıkçası IKEA’nın, Carrefour’un kapınıza broşür bırakmasından daha bir yasal. Hiç değilse reklamı gönderen şirkete adresinizi kendiniz veriyorsunuz.

Lakin bu sistemin sorunları, tatsızlıkları da yok değil. Benim dikkatimi çeken en büyük iki sorun şöyle:

- sirket_adi@smartmessage.com.tr adresinden bir daha mesaj almak istemiyorsanız, reklamı yollayan şirketin web sitesine girmeniz ve “Ben başka e-posta almak istemiyorum” demeniz gerekiyor. Şirket de gidip SmartMessage’a diyor ki, “Bu adama artık mesaj yollama.” Bu da demektir ki, SmartMessage’ın size mesaj yollamayı bırakması tamamen reklam sahibi şirketin inisiyatifine kalmış. Yani web sitesine girip, sadece bir kere üye olduğunuz bir şirket, siz istemiyorum deseniz de, size SmartMessage aracılığıyla ömür boyu mesaj yollayabilir. SmartMessage ise reklam veren şirketle anlaşması devam ettiği sürece şirketin yasal aracısı olacaktır.
- Dahası, SmartMessage, reklam veren şirkete üye olup olmadığınızı gerçekten bilemez. Bu da demektir ki, bir KOBİ, piyasadan beş lira verip bir adet “on milyon mail adresi” cd’si edinir de, SmartMessage’a bunlara mesaj at derse, SmartMessage da yollayacaktır.

Sadece müşteri tarafında değil, SmartMessage tarafında da sorunları var bu sistemin:

E-posta okuduğunuz programa “Gönderen adında @smartmessage.com.tr geçen tüm mesajları okunmadan sil” derseniz, bu tür postaların tümünden, reklam veren şirkete bakmaksızın kurtulmuş olabilirsiniz. Daha da kötüsü, birkaç kişi üye olduğu sitenin gönderdiği mesaj dahi olsa, “This is Spam/Bu istenmeyen postadır” linkine tıklarsa, smartmessage.com.tr domain’inin uluslararası kara listelere girmesi de olasıdır.

Böyle bir durumdan tek etkilenecek olan SmartMessage da değildir. SmartMessage web sitesinde, Koç.net alt yapısını kullandığını belirtmiştir. Bu da demektir ki her gün Koç.net IP adreslerinden (ve de IP adres bloklarından) milyonlarca e-mektup yollanmaktadır ve bunların bir kısmı istenmeyen posta (spam) olarak algılanmaktadır. Bu da Koç.net’in ip’lerinin veya IP adres bloklarının da aynı kara listeye girebileceği anlamına gelmektedir.

SmartMessage’cı arkadaşların bu tarzdan sorunlar için alacağı en basit ve etkili ilk önlem, “opt-out” işlemini, yani “Ben bu mesajları almak istemiyorum arkadaş” işlemini tüm mesajların sonuna, kendi sistemlerinden yapılabilecek şekilde eklemektir. Yani mesajı okuyan kullanıcı bir tıklamayla, hem de reklam veren şirkete sorulmadan, bu mesajları bir daha almayacak hale gelebilmelidir. Böylece, opt-out işlemi hızlanacağı gibi, SmartMessage piyasada daha kalıcı ve güvenilir bir yer edinebilecektir. Dilerse sonradan reklam veren şirkete bilgilendirme de yapabilir.

Bir önlem daha ise, yine mesajlara “Bu mesaj benim isteğim dışında yollanmıştır” gibi bir ibarenin de eklenmesidir. Böylece bahsettiğim ilk sorundan, yani spammer durumuna düşme konumundan kurtulabilir veya kendini bu konuma düşürebilecek şirketleri hızlıca farkedebilir.

Kıssadan hisse, toplu mesaj göndererek para kazanmak sigara satarak para kazanmaya benziyor. Elbette bu ürünün alıcısı olacaktır ama ürünün/firmanın ne iş yaptığını duyanlarda da illa ki buruk bir his bırakacaktır.

Kaynaklar:
¹ SmartMessage web sitesi
² ODC, Od Yazılım web sayfası