Google yasaklandı mı?

Geçtiğimiz günlerde Koç.net’ten gelen bir mesajla irkildim:

“Google’a ait çeşitli IP adreslerine erişim engelleneceği için kimi sitelerde yavaşlık, Google servislerine erişememe problemi yaşayabilirsiniz.”

Bu kadar olmaz dedik ama oluyormuş. Olay infiale yol açınca olayla ilgili olarak Sn. Binali Yıldırım’ın vergi’li mergi’li, “Türkiye’yi Google mı yönetecek?” konulu konuşmalarını dinledik. Üstüne bir de Sn. Recep Tayyip Erdoğan çıkıp “İnternetteki yorumlar insanı katil eder” temalı oldukça çağdaş ve hoşgörü sahibi bildirisi eklenince “Artık siyasi sığınma hakkı istenecek ülkeleri araştırmanın zamanı geldi herhalde” diye düşündüm. Bir süre sonra sakinleştim biraz ama işte bilgisayardan, internetten anladığını düşündüğüm arkadaşlarım da “Gelsin vergisini versin” deyince beynimden vurulmuşa döndüm. Niye mi? Anlatayım da anlayın niye…

Önce IP adresi ne demek ona bakalım. Kolay anlaşılacak şekilde özetlersek, İnternete bağlı bir cihazın yerini belirtmek için kullandığı adrese IP adresi diyoruz. Fakat biz web sitelerine IP adresiyle değil de Domain Name adresi girerek ulaşıyoruz. IP adresleri kısıtlı sayıda olduğundan ve ezberlenmesi zor olduğundan, Domain Name denilen adres türleri icat edilmiş ve web sitelerine erişmek için bu adresleri kullanıyoruz.

Örneğin 8.8.8.8 bir IP adresi iken, www.google.com bir Domain Name. Ama biz tarayıcımızın adres kısmına www.google.com yazdığımızda, arka planda bilgisayarımız, “Kardeş bu www.google.com’un adresi ne ola ki?” diye bir yerlere (DNS) soruyor ve karşılığında gelen cevaptaki IP adresine bağlanıyor. Bu kadar DNS bilgisi yeterli şimdilik.

Gelelim esas konumuza. Bundan az süre önce, “İnternette çocuk pornosu yayınlanıyor, böyle şey olmaz” diyerekten halkı galeyana getirerek bir yasa çıkarıldı. Yasanın amacı İnternette çocuk pornosuna erişilmesini engellemekti. Ancak çıkan yasa, “ne komiktir” ki çocuk pornosundan bahsetmiyor da “Müstehcen içerik bulunan siteler kapatılır diyor.” Neyse, konudan uzaklaşmayalım. 5651′i tartışmaya kalkarsak işimiz çok uzar. Belki bir ara detayları yazarım. Siz buradan yasayı okuyun da halimize ağlayadurun.

Bu yasaya dayanarak İnternette yayın yapan sitelere Türkiye’den erişim kapatılabiliyor. Bunu yaparken ISP’ler en kolay yolu seçip DNS zehirlemesi yapıyor. Yani örneğin www.youtube.com sitesinin adresi aslında 74.125.39.91 iken Türkiye’deki DNS’ler bunu TİB’in uyarı sitesi olan 88.255.41.21 olarak yayınlıyor. Bizim bilgisayarlarımız da youtube’a girmek yerine, yanlış bilgisayara gittiği için mavi ekran görüyor. Bu yöntemin en büyük zayıflığı, azıcık bilgisayar bilen birinin Türkiye’deki DNS’leri değil de 8.8.8.8 gibi yurtdışı DNS’lerini kullanması ve bu DNS zehirlenmesinden korunması, yani istediği siteye rahatlıkla girebilmesiydi.

TİB, bu yasaklama yönteminin fazla rahat delindiğini farkedip sık kullanıldığı için olsa gerek Youtube’a özel olarak, bir de Youtube sunucularının yer aldığı IP adreslerine erişimi de engellemeye başladı. Yani Youtube bilgisayarına giden yola tıkadı. İşte sorunlar da bundan sonra başladı. Neden mi?

IP adresleri yapısı gereği kısıtlı sayıdadır fakat Domain Name sayısı sonsuza yakındır. Bu da demektir ki binlerce web sitesi, bir IP adresini paylaşmak zorundadır. Yani bir sunucu bilgisayar üzerinde bir IP adresi ve binlerce web sitesi olabilir. Siz gider de IP adresine erişimi yasaklarsanız, bu bilgisayardaki “suçsuz” diğer sitelere erişimi de yasaklamış olursunuz. (Müstehcenlik suç mudur konusu da var ama hadi onu da geçelim)

Buradaki hukuksuzluğu umarım anlatabilmişimdir. Yapılan, yan komşum suç işleyince, sırf aynı kapı numarasını paylaşıyoruz diye beni ve tüm apartmanı hapse göndermeye benziyor.

Google devasa bir firma. Bu sebeple, içeriğini İnternette yayınlamak için CDN denilen Content Delivery Network‘leri yani İçerik Dağıtım Ağları ile çalışıyor. Yani daha da bir Türkçe’ye çevirmek gerekirse Google, tüm içeriğini dağıtabilecek kapasitede bilgisayar çiftliği olan firmalarla anlaşıyor ve tüm içeriğini bunların üzerinden dağıtıyor. Meraklısı için bu firmanın da adı Akamai. Konumuzla ilgili kısmı ise şu: Google IP adreslerinin neredeyse hepsi bu sunucu çiftliklerine ait ve muhtemelen tüm servisler bu çiftlikten yani bu IP adresleri üzerinden sunuluyor.

Yakın zamanda Google bir değişiklik yapıp servislerini akamai değil de 1e1000 diye bir firma (Google’ın kendisinin de çiftliği olabilir) üzerinden dağıtmaya başlıyor. Bu da Youtube servislerinin IP adreslerinin değişmesine yol açıyor. Böylece Google’ın normalde Türkiye’den erişilebilen servislerinin (Google Analytics gibi) IP adresleri ile erişilemeyen servislerinin IP adresleri (Youtube gibi) karışıyor. İşte kıyamet burada kopuyor.

Yani iddia edildiği gibi Google’daki “hinoğlu hin dış mihraklar” oturup da ben bu Türkiye’ye öyle bir oyun oynayayım ki felekleri şaşsın demiyor. Tamamen teknik veya ekonomik sebeplerden değişen IP adresleri Türkiye’deki sansürü gözler önüne seriyor.

Bu kadar yaygara kopmasının esas sebebi ise, Google Analytics denilen servisin İnternette neredeyse tüm web sitelerinde yer alması ve bu servisin yer aldığı tüm sayfalara erişimin yavaşlaması. Bu da pratikte neredeyse tüm web sayfalarına erişimin yavaşlaması demek.

Dahası, en büyük ortağı ve kurucusu Google olan ve geleceğin tablet bilgisayarlarında ve telefonlarında kullanılan açık kodlu Android işletim sistemi de neredeyse işlevsiz hale geldi zira bu işletim sisteminin bir sürü özelliği Google servislerini kullanıyordu. Örneğin, Turkcell’in abonelerine sattığı Samsung Galaxy marka cep telefonu Android işletim sistemini kullanıyor ve bu IP yasaklarıyla birlikte işte bu telefonun sahipleri de mağdur oldu.

Vergi meselesine gelince… Aklı başında herkes kendisine şu soruları sormalı. Yanlarına kendi yanıtlarımı yazıyorum:

- İnternetteki tüm web sitelerinin Türkiye ofisi olmak zorunda mı? (Yanıta gerek var mı?)
- Google’ın Türkiye ofisi yok mu? (Var)
- Google’a daha yakın zamanda şaşırtıcı meblağlarda vergi cezası kesilmedi mi? (Kesildi)
- Google bu cezaları ödemedi mi? (Şirket işler durumda olduğuna göre muhtemelen ödedi)
- Vergi Cezası ödemeyenlerin web siteleri mi kapatılır? Bu hangi kanunda yazıyor? (Yok böyle bir şey)
- Peki vergisini öderse, örneğin porno sitelere erişim açılacak mı? (ha ha ha)

Bu konuda içim o kadar dolu ki sayfalarca yazsam bitmez. İnternet’te de bir Ahmet Taner Kışlalı, Uğur Mumcu, Hrant Dink vb çıkmadıkça muhtemelen bu İnternet sansürü de bir zamanki (ve şu anda diriltilmeye çalışılan) basın sansürü gibi sürüp gidecek. Son olarak şunu yazıp bitirmek istiyorum:

Google Türkiye’yi yönetecek vizyonda kişiler tarafından yönetiliyor. Ama Türkiye’yi yöneten kişiler için ise Google’ı yönetecek vizyonda olduklarını maalesef söyleyemeyeceğim…

Peki ya siz? Sansüre alışacak mısınız?..

Alışmayı düşünmeyenler için kimi kaynaklar:
Sansüre Sansür, Yay Hareketi
En aktif sansür karşıtlarından Mustafa Akgül’ün web sitesi
Bilgi Üniversitesi Bilişim Teknolojisi Hukuku Uygulama ve Araştırma Merkezi