Gözlük camı alırken nelere dikkat etmeliyiz?

Bundan daha birkaç sene öncesine kadar gözlük alırken 80 liraya, cam çerçeve her şey dahil bir adet alır çıkardım. Geçen sefer gözlüğüm kırılınca, biraz da acil bir durum olunca, bir arkadaşın tavsiyesiyle gittiğim yerden, Hoya diye bir cam markası öğrenip onu aldım. Gözlükçü oldukça güzel indirim yapıyordu ve benim de bütçem müsaitti, (6 taksitle ) alıverdim bir adet. İşte o alışverişle hayatım değişti. Meğerse, gözlük camı o kadar önemliymiş ki, ve ben meğerse dünyayı o kadar başka bir şekilde görüyormuşum ki inanamadım. Kısmet bu ya, ürünün taksitinin bitiminden 2 ay kadar sonra gözlüğü kaybettim ve yine aynı markayı bu sefer başka yerden almaya gittim. Bu sefer, gözlük camının önemini biliyor olduğumdan gözlük camını seçerken nelere dikkat edeceğimi araştırdım, ve gözlükçü de tanıdık olduğundan kendisiyle konuyu epeyce istişare ederek oldukça bilgili bir şekilde karar verdim. İşte son aldığım cam ve özellikleri:

Hoya Hilux Pnx marka ve model Trivex camlar. Gözlük sektörüne aşina olanlar bilecektir ki, Türkiye’de kalitesiyle öne çıkan lens markaları Zeiss ve Hoya’dır. Zeiss’in fiyatları hepten uçuk olduğundan pek el değmiyor doğrusu. Ama Hoya kimi zaman kampanyayla veya sıkı bir pazarlıkla erişilebilir bir meblağa düşüyor. (Bu arada öğrendiğim üzere, gözlüğün hası ve ucuzu Sirkeci’de satılıyormuş.) Trivex neymiş açıklamak için ufak bir ayrıntıya daha gireyim. Bundan uzun süre önce, gözlük üreticileri gözlük camını cam’dan yapmayı bırakıp sert plastik ve türevi malzemeler kullanmaya başlamışlar. Hem sağlamlık, hem hafiflik açısından cam’dan daha iyi alternatifler. Malesef ki optik özellikleri cam kadar iyi değil. İşte gözlük camlarının (yani aslında gözlük lenslerinin) Türkiye’de adı pek bilinmeyen özelliklerini aşağıda yazacağım. Tüm bu özelliklerin çok teknik detayları var ama sıkıcı olmamak adına özet geçeceğim, siz dilerseniz linklere bakıp detayları okursunuz.

• Kırma indisi (refractive index)
• Abbe değeri (Abbe number)
• Yoğunluk (density)
• Ultraviyole eşiği (UV cutoff)
• Kırılmaya dayanıklılık
• Kullanılan kaplama

Kırma indisi, kullanılan materyalin ışığı ne kadar kolay kırabildiğinin bir ölçüsü. Bu değer ne kadar yüksekse, o kadar az materyal ile aynı gözlük derecesini karşılayan lens elde edilebiliyor. Bunu biz Türkiye’de “inceltilmişlik” olarak biliyoruz Sanıyorum ki Ali Cengiz bir Türk atamız, “bu arkadaşlar kırma indisi neyin anlamaz” diye düşünmüş, ben buna “yüzde 67 inceltilmiş cam” diyeyim, hem benim başım ağrımaz hem de olayı anlatmış olurum demiş. Sonra da olay bu şekilde kalmış. Özetle, yüzde 70, yüzde 67, yüzde 43 inceltilmiş cam diye bir şey yok. Bunlar lens yapımında kullanılan materyalin kırma indisi. Bu değer ufaldıkça aynı kırma miktarını yakalamak için daha çok malzeme kullanılıyor ve gözlük daha kalın oluyor. Akıllıca bir benzetme değil mi Özetlersek kırma indisinin (yani inceltilmişliğin) daha yükseği makbul.

Abbe değeri ise sapma değeri denilen bir değer. Işığın ne kadar saptığının bir ifadesi olan bu değerin de maalesef ki yükseği makbul. Biraz kafa karıştırıcı ama yine teknik detaylara girmezsek, yüksek abbe değeri daha iyi diye düşünebilirsiniz. Örneğin gerçek cam’dan yapılan lensin abbe değeri 58.5 iken, plastik benzeri materyallerden yapılma lenslerin bu değere en yakın olanı 47. Türkiye’de lenslerin abbe değerini öğrenmek için büyük çabalar sarfetmeniz gerekebilir zira bunlar ancak kataloglarda vb bulunan değerler. (En son ne zaman gözlük lensi kataloğu gördüğünüzü bir düşünün )

Yoğunluk ise hepimizin liseden vb bildiği bir olay. Ne kadar yoğun o kadar kötü. Zira kullanılan materyal çoğalsa da yoğunluk azsa, gözlük hafif oluyor. Kalın ama hafif bir gözlük, ince ama ağır bir gözlükten daha iyi bence.

Ultraviyole eşiği ise, kullanılan materyalin zararlı ultraviyole ışınlarını hangi dalgaboyundan itibaren blokladığı. Bazı lens malzemeleri kendiliğinden bir miktar ultraviyole ışınını blokluyor. Ama bu özelliği yeterli olmayan materyallerden yapılan lenslerde kaplama kullanılması mümkün. Araştırmalarımdan çıkarabildiğim kadarıyla bu değerin yüksek olanı makbul ama bu değeri bir yerlerden edinmek epey zor. Bunun yerine, göze en zararlı olduğu sanılan UV-B ve UV-A ışınlarını ne kadar blokladığını sorabilirsiniz. Zira UV-B ve UV-A‘nın sırasıyla katarakt ve retina hasarına yol açtığı düşünülüyor.

Kırılmaya dayanıklılık kısmında ise zaten çok önemli. Biz hep elimizdeki yatırımı gibi korumak adına kırılmaya dayanıklı olsun istiyoruz sanırım ama ecnebiler kişinin göz güvenliğini düşünmüş. FDA bundan yıllar önce koyduğu bir kuralla, üzerine 1.59 santim çapında 16 gramlık çelik bir bilyeyi 127 santim yükseklikten lensin üzerine attığımızda çatlayan malzemeden gözlük yapamazsınız diye bir kural koymuş. Eh tabii ki bir sürü materyal bu koşullara uymuyor Bu sağlamlık arttıkça abbe değeri de düşer diye bekleriz ama Trivex ile bunun arasını bulmuş gibiler. Polikarbonat camlardan daha dayanıklı olarak lanse ediliyor ama abbe değeri de oldukça yüksek.

Lens özelliğinde en dikkat edilmesi gerekenlerden biri de kullanılan kaplama. Kaplamalar gözü ultraviyole ışınlarından korumakla başlayıp, karanlıkta ışığın yansımasıını engellemek (anti-refle) ve hatta bence en önemlisi, gözlük camına yağ ve su yapışmasını önlemeye kadar bir çok amaçla kullanılıyor. Tercihen yağ ve su itici özellikleri olan bir kaplama istemelisiniz. Burada da şöyle bir şeyi belirtmekte fayda var. Bir sürü üretici lens malzemelerine kaplamayı da önceden koyuyor. Yani Türkiye’de o üreticinin lensi sonradan kaplanmıyor. Bu sebeple aldığınız lenslerin paketlerini de mutlaka isteyin ki söylenenler gerçek mi kontrol edebilesiniz.

Benim şu ana kadar ne olduğunu bilerek aldığım ve en beğendiğim lens malzemesi, doğrusu Trivex (Türkiye’deki markalar arasında Trivex kullanım lisansı sadece Hoya’da var ve Hoya Hilux Pnx diye geçiyor) Gerçekten de pencere camı arkasından bakmakla bu gözlük arkasından bakmak arasında az fark var. Bu kadar yüksek abbe değerinde ve bu sağlamlıkta henüz başka bir malzeme yok sanıyorum. Fakat bu malzemenin de en kötü yanı, yağ ve su yapışmasını önleyen kaplamasının (henüz?) olmaması. Bir diğer özelliği de, inceltilmişlik(!) değerinin düşük olması. Bu iki konu sizin için çok önemliyse, önceki gözlük modelim olan Hoya Nulux Eynoa’yı önerebilirim. Süper anti-refle kaplaması ve inceliğiyle, bu da oldukça kullanılası bir lens malzemesi. Bu modelin abbe değeri diğerlerine göre çok düşük ama o piyasadaki ucuz alternatiflere göre o kadar iyi ki gözlüğüm gözümdeyken kendisinin varlığını unuttum, denize atladım ve önceki gözlüğümü kaybettim

Biraz Hoya reklamı oldu gibi ama henüz Zeiss’ı deneyemediğim için sadece internetteki verilere ve tecrübeme dayanarak önerilerimi paylaştım. Sizin farklı bir görüşünüz varsa, onları da duyalım, zira bu netlikte bir gözlüğü kaybetmeme (yani denize girmeme) topu topu bir yıl var

Not: Doğrudan kaynağından almak isterseniz diye belirteyim. Bu yazıyı yazdığım sırada Hoya’nın Türkiye distribütörü Merve Optik idi.